در سالهای اخیر، دانش ژنومیکس (Genomics) به عنوان ابزاری قدرتمند در انتخاب ژنتیکی دامها تحول بزرگی ایجاد کرده است.
برخلاف روشهای سنتی که بر پایه رکوردهای تولید و ظاهر دامها استوار بود، ژنومیکس امکان بررسی مستقیم DNA و شناسایی دقیق ژنهای مؤثر بر صفات اقتصادی مانند تولید شیر، مقاومت به بیماری و باروری را فراهم کرده است.
با استفاده از تکنیکهایی مانند توالییابی ژنومی (Genome Sequencing) و تراشههای SNP، میتوان اسپرمهایی را انتخاب کرد که حامل ژنهای برتر هستند. این فرآیند موجب کاهش خطای انتخاب و تسریع روند اصلاح نژادی میشود. به عنوان مثال، در نژادهای پرتولید مانند هلشتاین، میتوان با دقت بالایی گاوهایی را شناسایی کرد که ژنهای مؤثر بر تولید چربی، پروتئین و سلامت پستان را دارند.
علاوه بر این، ژنومیکس به دامداران این امکان را میدهد که در سنین بسیار پایین، کیفیت ژنتیکی گوسالههای نر را پیشبینی کرده و تنها نمونههای واجد شرایط را برای تولید اسپرم انتخاب کنند. این مسأله هم از نظر صرفهجویی اقتصادی، و هم در کاهش تلفات زمان بسیار مؤثر است.
در نهایت، استفاده از ژنومیکس در انتخاب اسپرمهای برتر نه تنها بهرهوری گله را افزایش میدهد، بلکه به سمت دامداریهای هوشمند، پایدار و با سلامت ژنتیکی بالا گام بلندی برداشته میشود.